De orgine van kapitalisme - George Monbiot (Part 1)
13-1-2026
1. De Oorsprong op Madeira
Monbiot stelt dat het kapitalisme een specifiek systeem is dat rond 1450 ontstond op het eiland Madeira. Hier kwamen voor het eerst drie elementen samen als handelswaar:
-
Land: De bossen werden gekapt voor suikerplantages.
-
Arbeid: Er werd gebruikgemaakt van slavenarbeid uit West-Afrika.
-
Geld: Financiering kwam van externe investeerders die geen enkele band hadden met de lokale omgeving of gemeenschap.
2. De Cyclus van Vernietiging
Het systeem op Madeira volgde een patroon dat Monbiot typerend vindt voor het kapitalisme: Boom, Bust, Quit.
Eerst is er een enorme groei (suiker), daarna volgt een instorting door uitputting van de natuurlijke bronnen, en tot slot trekken de investeerders simpelweg naar een nieuwe plek (zoals Brazilië) om het proces te herhalen. Hij vergelijkt het kapitalisme met een "vuurfront" dat alles op zijn pad consumeert en steeds een nieuwe grens nodig heeft.
3. De Strijd tegen Democratie
Volgens Monbiot is kapitalisme fundamenteel onverenigbaar met democratie. Democratische eisen voor betere lonen en milieubescherming kosten geld en verlagen de winst. Hij stelt dat het kapitalisme daarom twee manieren heeft gevonden om democratie te omzeilen:
-
Fascisme: Het met geweld onderdrukken van de arbeidersklasse.
-
Neoliberalisme: Een ideologie die de markt presenteert als de enige legitieme manier om de samenleving te ordenen.
4. De Opkomst van het Neoliberalisme
Monbiot legt uit hoe denkers als Friedrich Hayek een systeem ontwierpen waarin de staat zo klein mogelijk moet zijn.
-
De Mont Pelerin Society: Dit was een georganiseerd netwerk van rijke individuen en denktanks die vanaf 1947 deze ideeën verspreidden.
-
De Overname: Toen de wereldeconomie in de jaren '70 vastliep, stonden deze neoliberale plannen klaar. Onder leiding van figuren als Margaret Thatcher en Ronald Reagan werd het de dominante wereldwijde doctrine, waarbij rijkdom werd gezien als een bewijs van verdienste en belastingen als een diefstal van de "natuurlijke orde".
Conclusie
Monbiot waarschuwt dat dit systeem ons naar een ecologische en sociale catastrofe leidt, omdat het is gebaseerd op oneindige groei op een eindige planeet en het doelbewust de middelen afbreekt waarmee burgers zichzelf kunnen beschermen.
Zal ik de specifieke kritiek die Monbiot heeft op het huidige economische beleid verder voor je uitdiepen?
Deel dit bericht
pageviews: 3
